Trong Phúc Âm, ngoại trừ mẹ Ðức Giêsu, ít phụ nữ được vinh dự bằng Maria Mađalêna. Tuy nhiên, ngài rất thích hợp là quan thầy của những người bị phỉ báng, vì trong Giáo Hội, luôn luôn người ta cho rằng ngài là người phụ nữ tội lỗi đã lấy nước mắt rửa chân Ðức Giêsu trong Phúc Âm theo Thánh Luca 7:36-50.

Hầu hết các học giả ngày nay đều cho rằng sự lẫn lộn ấy không có căn bản Phúc Âm. Maria Mađalêna, chính là "Maria Mácđala", người được Ðức Kitô chữa khỏi "bảy quỷ" (Luca 8:2) - đó là một biểu thị về sự quỷ ám nặng nề hoặc, có thể, bị bệnh nặng.

Cha W.J. Harrington, dòng Ða Minh, trong cuốn New Catholic Commentary (Chú Giải Mới của Công Giáo), ngài viết "bảy quỷ" "không có nghĩa là Maria sống một cuộc đời đồi bại - đó là một kết luận do bởi nhầm lẫn Maria với người phụ nữ vô danh trong Phúc Âm theo Thánh Luca 7:36. Cha Edward Mally, dòng Tên, trong cuốn Jerome Biblical Commentary (Chú Giải Phúc Âm Thánh Giêrôm), cha đồng ý rằng Maria Mađalêna "không phải là người tội lỗi như được viết trong Luca 7:37, dù rằng sau này Tây Phương có truyền thống gán ghép điều ấy cho ngài."

Maria Mađalêna là một trong những người "đã giúp đỡ các ngài (Ðức Giêsu và Nhóm Mười Hai) bằng các phương tiện của họ." Maria Mađalêna là một trong những người đứng dưới chân thập giá Ðức Giêsu với Ðức Mẹ. Và, trong các nhân chứng "chính thức" đã được chọn để chứng kiến sự Phục Sinh, thì ngài là một trong những người được ưu tiên đó.

Có lẽ Thánh Maria Mađalêna từng mỉm cười khi bị "nhận diện sai lầm" trong 20 thế kỷ. Tuy nhiên, chắc chắn rằng ngài không cho đó là điều khác biệt. Tất cả chúng ta là kẻ có tội đều cần đến ơn cứu chuộc của Thiên Chúa, dù tội lỗi chúng ta có kinh khiếp hay không. Quan trọng hơn nữa, cùng với thánh nữ, tất cả chúng ta là các nhân chứng "bán chính thức" của sự Phục Sinh.

------------------------------

Các Giáo phụ đã tranh luận và các nhà chú giải vẫn còn tìm hiểu xem Giáo hội có kính nhớ ba thánh nữ dưới cùng một danh xưng Maria Madalena hay không?

Người thứ nhất là một người nữ tội lỗi. Khi Chúa Giêsu vào nhà ông biệt phái Simon, một tội nhân vô danh đã được ơn tha tội, nhờ tình yêu bà bày tỏ trong việc xức dầu thơm vào chân Chúa rồi lấy tóc mà lau (Lc 7, 36-39).

Đàng khác, cũng chính việc thánh sử Luca (Lc 8, 43-48) đã nói đến Maria Madalêna được Chúa Giêsu trừ quỉ cho. Thánh nữ là một trong số phụ nữ đã theo Chúa trong các cuộc hành trình của Người. Hiện diện trên đồi Calvê, Ngài cũng thuộc vào số các bà đem dầu thơm đến mồ xức xác Chúa. Ngài là người đầu tiên báo tin cho các môn đệ biết ngôi mộ trống. Trở lại mộ ngay sau đó, Ngài đã thấy và nói chuyện với các thiên thần. Sau cùng, Ngài đã nhận ra Đâng Phục sinh mà thoạt đầu Ngài tưởng là một bác làm vườn (Ga 20, 1-18).

Maria Bêtania, là chị em của Matta và Lazarô đã ngồi dưới chân Chúa Giêsu mà nghe lời Người, trong khi Matta bận rộn chuẩn bị bữa ăn. Thế mà Ngài là người đã chọn phần tốt nhất, phần chiêm niệm (Lc 10,38-42). Khi Chúa Giêsu đến cứu sống Lazarô, thánh nữ vẫn giữ một phần tương tự. Ngài ngồi tại nhà cho tới khi Matta kêu Ngài tới gặp “thầy”. Ít ngày sau, Ngài đã xức dầu Chúa Giêsu (Mt 26,6-13).

Mặc dầu các sách Tin Mừng không bảo đảm đồng nhất ba khuôn mặt này thành một người và ý kiến các giáo phụ còn trái nghịch, nhưng Giáo hội Tây phương từ thế kỷ thứ VI đã đồng hóa thành một người. Sự đồng hóa này được diễn tả trong phụng vụ.

Với sự đồng hóa ấy, lòng đạo đức thường diễn tả thánh Maria Madalena như một phụ nữ có mái tóc dài, được Chúa Giêsu tha thứ nao nức đón nghe Lời Người. Bà đã được chứng kiến Laxarô sống lại. Tiên cảm được về thảm kịch khổ nạn, bà đã đổ dầu thơm quí giá lên chân Chúa Giêsu như một cuộc xức dầu cao cả. Hiện diện dưới chân thánh giá, bà sẽ được Chúa Giêsu thân ái gọi tên “Maria” buổi sáng phục sinh.

Sau đó, người ta không nghe nói gì về Maria Madalena nữa. Theo truyền thuyết, Ngài đã từ trần và được mai táng ở Ephêsô. Năm 889, hoàng đế Lêô VI đã chuyển thi hài thánh nữ về một tu viện ở Constantinople.

Cuộc đời con người thường có lầm lỗi, điều quan yếu là biết nhận ra lầm lỗi mình mà sám hối, mà ăn năn. Nhất là khi đã nhận ra tình yêu của Chúa thì hãy dành tình yêu cho Chúa, làm điều gì đó cho Chúa để biều tỏ lòng mộ mến tri ân.

Thánh Madalena đã làm điều đó. Ngài đã từng có những lầm lỗi, thế nhưng cuộc đời Ngài đã thay đổi khi chạm đến tình yêu của Chúa. Ngài đã theo Chúa và trở thành người loan tin vui phục sinh cho anh em. Xin Chúa cho chúng ta biết sống tâm tình biết ơn như thánh nữ để cuộc đời chúng ta cũng là một bài ca tạ ơn.

---------------------------------

Nỗi Oan Thiên Kỷ Của Thánh Nữ Maria Ma-Đa-Lê-Na

Chứng nhân đầu tiên cho cuộc phục sinh của Chúa Giêsu - mà cả bốn Thánh Sử của Tin Mừng đều ghi nhận - là một phụ nữ, nhưng, đáng buồn thay, tên và thanh danh của cô đã bị hiểu lầm, giải thích sai, hiểu sai. Hơn 1.400 năm qua, cô chỉ được nhắc đến như một cô điếm hoàn lương thay vì một chứng nhân trung kiên của Phúc Âm.

Người phụ nữ ấy tên là Maria, người làng Mác-đa-la (Magdala). Qua bao thế kỷ, cuối cùng thì thanh danh của cô đã được phục hồi. Câu chuyện hoang đường cho rằng cô và một kẻ tội lỗi biết ăn năn (được hiểu như một gái điếm) đã dùng nước mắt và tóc của mình để rửa chân Chúa, là cùng một người. (Lu-ca 7:36-50).

Không như các phụ nữ khác trong Kinh Thánh, tên cô Maria không được gọi kèm với tên một người khác, vì cô không là mẹ, vợ, hay chị/em của ai. Thay vào đó, cô được gọi là Maria Ma-đa-lê-na, một danh xưng để chỉ một người đáng kính trọng ở Mác-đa-la, một làng chài lưới về phía tây-bắc của hồ Ga-li-lê. Cô đã tự rời quê hương để đi theo Chúa Giêsu, được kể là một trong những phụ nữ khá giả, độc lập, đã trợ giúp vật chất trong cuộc rao giảng của Chúa.

Vậy tại sao sau khi Maria Ma-đa-lê-na lìa trần hơn 500 năm, cô đã “chính thức” bị cho là một gái điếm?

Câu trả lời có thể tóm tắt như sau: Cô đã bị gán ép, một cách lầm lẫn, là cùng một người với mấy phụ nữ khác trong Kinh Thánh. Chuyện đáng buồn và gây thiệt hại cho cô nhất là với một cô gái điếm hoàn lương, không tên, đã được kể bên trên (Lu-ca 7:36-50). Thật ra, chẳng có chỗ nào trong Phúc Âm nói rằng người phụ nữ đó đã là một cô gái điếm. Cũng chẳng có chỗ nào nói rằng người đó chính là Maria Ma-đa-lê-na.

Sự lầm lẫn tai hại này, có lẽ đã xảy ra vì tên cô đã được nhắc đến trong Phúc Âm của thánh Lu-ca (8:2), là người được Chúa chữa khỏi 7 tên quỉ ám. Trước đây, việc này đã được diễn giải rằng đó là tội về đàng xác thịt; nhưng ngày nay, người ta lại cho đó là một thứ bệnh tâm thần. Hãy bỏ mấy lời phỏng đoán đó đi, cứ đơn giản chấp nhận lời Kinh Thánh: Cô ấy đã được Chúa Giêsu chữa khỏi 7 tên quỷ ám, thế là đủ.

Người nữ hối nhân không tên đó, lại còn bị ghép với một cô Maria khác, Maria người làng Bê-ta-ni-a (Bethany), là em của Mát-ta và chị của La-gia-rô. Cô ấy cũng xức dầu chân Chúa và lau bằng tóc của mình (Phúc Âm theo thánh Gioan 12:3-8). Nhưng Maria này (của Bê-ta-ni-a) là bạn thân của Chúa Giêsu, chứ không phải là một người xa lạ, không bị mang tiếng là kẻ có tội, như cô kia. Thánh Mát-thêu cũng kể về chuyện này nhưng không ghi rõ tên cô Maria (26:6-13).

Một số người tin rằng sự gán ép giữa hai cô Maria, của Bê-ta-ni-a và Mác-đa-la, không chỉ là vì họ có cùng tên, mà còn vì cách họ sùng bái Chúa Giêsu, với dầu thơm và dùng tóc để lau chân ngài. Điều này đã là nguyên cớ cho sự hiểu lầm. Maria của Mác-đa-la còn đem dầu thơm đến mộ của Chúa để định xức dầu cho thân xác Ngài.

Sự gán ép này đã trở thành “chính thức” và hơn nữa, Maria Ma-đa-lê-na còn biến thành cô điếm hoàn lương vào ngày 14 tháng 9, năm 591, khi Đức Giáo Hoàng Gregory cả, trong bài giảng thứ 23 của ngài, đã tuyên bố: “Maria Ma-đa-lê-na, với người đàn bà tội lỗi không tên trong Phúc Âm của thánh Lu-ca, và Maria của Bê-ta-ni-a, (cả ba người ấy) thực sự chỉ là một!”
ĐGH Gregory tiếp: “Cô ấy, người mà thánh Lu-ca gọi là đàn bà tội lỗi, người mà thánh Gioan gọi là Maria (của Bê-ta-ni-a), chúng ta tin rằng cũng là Maria đã được chữa khỏi bệnh bị 7 tên quỷ ám trong Phúc Âm của thánh Mác-cô, (đúng ra là thánh Lu-ca)”. “Và 7 tên quỷ này là biểu hiệu cho điều gì, phải chăng là tất cả những hành động vô luân? … Thưa anh em, thật là rõ ràng, người đàn bà trước đó đã dùng dầu mỡ để làm thơm da thịt của mình trong những hành động bị nghiêm cấm…” “Vì vậy, điều cô ấy (Maria Ma-đa-lê-na) đã biểu lộ một cách hết sức tai tiếng, thì nay cô lại dâng cho Chúa trong một cách đáng khen nhất.”

Có lẽ ĐGH Gregory chỉ muốn dùng câu chuyện để cam đoan với những tân tòng rằng các tội lỗi của họ (dù nặng đến đâu) cũng sẽ được tha. Nhưng đoạn Phúc Âm thâm thúy đó vẫn rất thâm thúy, mà không phải nói về cô Maria Ma-đa-lê-na nặng nề như vậy! Từ năm 591, gần cuối thế kỷ thứ 6, đó, bất hạnh thay, việc trình bày về Maria Ma-đa-lê-na như một cô điếm hoàn lương đã trở thành phổ biến trong Giáo Hội Công Giáo.

Hơn 6 thế kỷ trôi qua, cho đến khi thánh Tô-ma A-ki-nô (Thomas Aquinas) (1225-1274) thuộc dòng Đa-minh và là một tiến sĩ của Hội Thánh, đã gọi cô Maria Ma-đa-lê-na là vị “Tông Đồ của các tông đồ”, vì cô đã là người đầu tiên được nhìn thấy Chúa Giêsu phục sinh, cô đã là người được Ngài trao nhiệm vụ loan báo với các môn đệ khác về việc Chúa đã sống lại từ cõi chết.

Nhưng vẫn phải thêm gần 8 thế kỷ nữa, hay tất cả là gần 14 thế kỷ sau “bản án” năm 591; Đức Giáo Hoàng Phaolô VI, vào năm 1969, mới chính thức xóa bỏ sự gán ép cô Maria Ma-đa-lê-na với Maria của làng Bê-ta-ni-a và “người đàn bà tội lỗi”, đồng thời xếp cô vào hàng ngũ các thánh trong niên lịch phụng vụ của giáo hội (Calendarium Romanum), lễ “nhớ” nữ thánh là ngày 22 tháng 7 hàng năm.

Đến năm 2016, Đức Đương Kim Giáo Hoàng, Phanxicô, đã nâng lễ “nhớ” (optional) của thánh nữ lên hàng lễ “kính” (feast) theo niên lịch phụng vụ. Ngài cũng tìm cách phục hồi “thanh danh” của thánh nữ, đồng thời ghi nhận vai trò quan trọng của bà trong Phúc Âm. Đức Thánh Cha Phanxicô đã nói: “Thật là một điều đáng tiếc, hình ảnh một phụ nữ gương mẫu cho các nữ môn đệ của Chúa Giêsu, quan trọng như vậy mà đã bị làm hoen ố, bị gán ép thành một cô điếm!”

Kẻ sọan bài này xin được mạo muội thêm: “Cả Giáo Hội đang nợ thánh nữ một lời xin lỗi!”

LM Phaolô Nguyễn Văn Tùng (tổng hợp)

Đã đọc: 892